محمد فرهادی کامنتی گذاشته بود در رابطه با این پستش. حرفش به طور خلاصه اینه که نرخ حجم پول همیشه در ایران بالا بوده در حالی در ایران در دوره ۱۳۳۸-۱۳۵۶ میانگین نرخ رشد تولید بالا و میانگین تورم پایین بوده و در دوره ۱۳۵۷-۱۳۸۵ میانگین نرخ رشد تولید پایین و میانگین تورم بالا بوده. بنابراین نتیجهگیری میکنه که رشد تولید متغییر مهمتری در توضیح تورم هست تا رشد نقدینگی. یعنی عامل ایجاد تورم پایین بودن رشد تولید هست. به نظر من حرفش هم درسته و هم غلط. من برای توضیح موضوع از رابطه مقداری پول (Quantity Theory of Money) استفاده میکنم:
که در این رابطه 
، 
و 
به ترتیب سطح عمومی قیمتها، حجم پول و تولید (به قیمت واقعی) هستند. و اما 
اصطلاحا سرعت گردش پول هست که تعیین میکنه که هر یک واحد پول در یک بازه مشخص زمانی چندبار دست به دست میشه (مثلا تعداد دفعاتی که اسکناس ۱۰۰ تومانی در سال دست به دست میشه). فرض کنید که سرعت گردش پول مستقل از حجم پول یا سطح تولید و یا سطح قیمتهاست. همچنین فرض کنید که ثابته (اینها فروض استاندارد هستند و خیلی هم غیر معقول نیستند). سمت چپ این رابطه در واقع کل پول مبادله شده در اقتصاد رو نشون میده (مثلا در طول یکسال) و سمت راست رابطه ارزش این مبادلات رو. طبیعیست که باید با هم برابر باشند. حالا در نظر بگیرید که (با فرض ثابت بودن سرعت گردش پول) حجم پول دوبرابر بشه. سئوال اینه که چه بلایی سر قیمتها میآد؟ جواب بستگی به این داره که تولید چقدر تغییر کرده. اگر تولید هم در همین زمان (به هر دلیلی) دوبرابر شده باشه هیچ تغییری در سطح قیتمها بوجود نمیآد. به بیان دیگه وقتی رشد حجم پول بیشتر از رشد تولید باشه (با فرض ثابت بودن سرعت گردش پول) تورم ایجاد میشه. در مثال ایران که من و هم محمد فرهادی به اون پرداختیم در دو دوره میانگین رشد حجم پول بین ۲۰ و ۲۶ درصد بوده. در دوره اول تولید هم رشد بالایی (۱۰ درصد) داشته و تونسته مقداری از نقدینگی داخل اقتصاد رو جذب مبادلات بکنه. بنابراین تورم پایینتر بوده. در دوره دوم تولید هم رشد پایینی داشته و رشد نقدینگی اثر شدیدتری بر روی تورم داشته. این به این معنی نیست که رشد حجم نقدینگی در تعیین تورم بیاهمیته. این فقط به این معنیست که در زمانهایی که تولید (به هر دلیلی) رشد بالایی داره اثر رشد نقدینگی بر تورم کمتره.
پ.ن: پست محمد فرهادی رو هم در این زمینه ببینید
